Książka Ziemkiewicza ma dwóch głównych bohaterów. Pierwszym jest Stanisław Żywina, poseł na Sejm, przywódca rolniczych protestów, chłopek-roztropek, przedsiębiorca i kombinator. Drugim jest Radek, redaktor w ogólnopolskim dzienniku. Nigdy się nie spotkali, nigdy nie podali sobie rąk, ale ich drogi nieoczekiwanie się splatają. Łączy ich wypadek, w którym ginie Żywina. Radek dostaje polecenie, by napisać artykuł o życiu i śmierci posła.

Stanisław Żywina jest przykładem człowieka, który przeszedł drogę od pucybuta do milionera. Umożliwiła mu to sytuacja w Polsce po 1989 roku. Wtedy właśnie tworzyły się nowe układy sił, wtedy ujawniało się niezadowolenie sfrustrowanych ludzi, a tytułowy bohater skrzętnie to wykorzystywał. Dzięki sprytowi, intuicji i zaradności dostaje się na szczyt. Nie waha się wykorzystywać szantażu i nieczystych zagrań, żeby przejąć kontrolę nad prominentami z okolicznych gmin. Tworzy własną klikę, kieruje „grupą trzymającą władzę”, ma bardzo rozległe wpływy. I nagle ginie w podejrzanym wypadku samochodowym. Przypadek? A może pomógł mu któryś z jego licznych wrogów? Mieszkańcy rodzinnej miejscowości nigdy go nie lubili, ale licząc na polityczne zyski, postanawiają wystawić mu pomnik.
Warszawski dziennikarz przyjeżdża na odległą wieś i próbuje zrozumieć skomplikowane zależności tam panujące i mentalność jej mieszkańców. Nie lubi swojego zawodu, zupełnie inaczej chciałby ułożyć swoje przyszłe życie. Jest typowym przedstawicielem pokolenia wykształconych czterdziestolatków, którzy marzą o pieniądzach, wygodnym życiu i przede wszystkim nie chcą się w nic angażować, ani w spory religijne, ani polityczne, ani nawet w miłość. W licznych rozmowach dowiaduje się wiele o życiu Żywiny i wydaje się, że zmienia do niego podejście. Nadal uważa posła za pieniacza i polityka szkodzącego państwu, ale zaczyna też rozumieć, że z wiejskiej chaty na salę sejmową prowadzi długa droga, a pokonanie jej jest dużym wyczynem.
Ziemkiewicz w swojej książce bardzo sprawnie opisuje zasady działania prowincjonalnej „mafii”. Pokazuje, że lokalni działacze polityczni są w stanie tworzyć małe księstwa, w których rządzą i dzielą. Dzięki posiadanej władzy, kontrolowaniu prokuratury i rozległej sieci układów towarzyskich i rodzinnych są praktycznie nietykalni. Smutną rzeczywistość dopełnia apatia wszystkich dookoła, przeświadczenie, że nic się nie da zrobić, że walka z zastaną rzeczywistością jest całkowicie bezsensowna.
W swojej powieści Ziemkiewicz przemyca wiele poglądów obecnych od lat w jego publicystyce. Przekonuje, że jedynym sposobem na przezwyciężenie małych układów, wszechobecnych łapówek i haraczy jest społeczna aktywność, sprzeciw wszystkich dookoła i niegodzenie się na zastane reguły gry. Każdy uczciwy człowiek musi zaangażować się w naprawę kraju.